Thủ tục nhập khẩu hàng hóa Trung - Việt

Hướng dẫn chi tiết quy trình, hồ sơ và các quy định mới nhất về kiểm tra chuyên ngành, giấy phép cho hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc.

I. Hàng hóa thông thường

Là những mặt hàng không nằm trong bất kỳ danh mục hạn chế, cấm, hay kiểm tra chuyên ngành nào (Ví dụ: quần áo thời trang thông thường, giày dép, phụ kiện tóc, đồ nhựa gia dụng không tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm…).

Tờ khai hải quan nhập khẩu: Khai và truyền điện tử qua phần mềm ECUS5/VNACCS.
Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice): Thể hiện rõ giá trị hàng, điều kiện mua bán (Incoterms như FOB, EXW, CIF).
Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List): Chi tiết trọng lượng tịnh (Net weight), trọng lượng cả bì (Gross weight), quy cách đóng gói và số lượng kiện.
Tờ khai hàng hóa vận chuyển (Bản kê xe): Ghi rõ số xe tải Trung Quốc và xe tải Việt Nam sang tải. Hoặc Vận đơn đường bộ (Road Waybill) / CMR nếu xe tải chạy thẳng từ kho Trung Quốc qua cửa khẩu vùng đệm vào thẳng nội địa Việt Nam, hoặc xe liên vận.
Chứng nhận xuất xứ (C/O Form E): Giấy tờ bắt buộc phải có khi nhập hàng Trung Quốc để được giảm thuế nhập khẩu về 0% hoặc mức ưu đãi đặc biệt theo hiệp định ACFTA.
Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract): Chứng minh giao dịch pháp lý giữa hai đầu doanh nghiệp.

(1) Tra cứu mã HS và khai báo hải quan
Dựa trên catalogue hoặc mô tả hàng hóa, doanh nghiệp tiến hành áp mã HS (HS Code) để biết chính xác thuế suất. Sau khi gom đủ bộ chứng từ, dùng phần mềm ECUS để truyền tờ khai điện tử lên hệ thống của Tổng cục Hải quan.

(2) Nhận kết quả phân luồng tờ khai
Hệ thống Hải quan sẽ trả về một trong ba luồng:

Luồng Xanh

Hệ thống thông quan tự động. Nộp thuế xong là xe hàng được phép thông qua bãi biên giới.

Luồng Vàng

Hải quan cửa khẩu kiểm tra hồ sơ giấy. Nếu chứng từ khớp, xe hàng được duyệt qua.

Luồng Đỏ

Xe hàng phải vào bãi kiểm hóa. Lực lượng hải quan sẽ mở thùng xe tải hoặc container để kiểm tra thực tế xem hàng có đúng chủng loại, số lượng như khai báo hay không.

(3) Nộp thuế nhập khẩu và thuế VAT
Doanh nghiệp nộp hai loại thuế chính qua ngân hàng liên kết: Thuế nhập khẩu (nếu có) và Thuế VAT hàng nhập khẩu. Tại các cửa khẩu bộ, tiền thuế phải nổi trên hệ thống thì lệnh giải phóng xe hàng mới được
kích hoạt.

(4) Sang tải và kéo hàng về kho nội địa
Hàng hóa sau khi thông quan sẽ được làm thủ tục đổi tài (đổi đầu xe kéo) hoặc sang tải (bốc xếp hàng từ xe tải Trung Quốc sang xe tải Việt Nam) tại vùng đệm cửa khẩu. Sau đó, đội xe nội địa sẽ chạy thẳng, bàn giao hàng an toàn tận kho doanh nghiệp.

II. Hàng hóa phải Kiểm tra chuyên ngành (KTCN)

Là các nhóm hàng chịu sự quản lý nghiêm ngặt từ các Bộ, ngành để đảm bảo an toàn, chất lượng và vệ sinh trước khi được phép lưu thông vào thị trường Việt Nam.

1 Các mặt hàng phổ biến phải kiểm tra chuyên ngành

Bộ Y tế:

Thực phẩm chức năng, dược liệu: Kiểm tra An toàn thực phẩm và Chỉ tiêu chất lượng.
Mỹ phẩm: Kiểm tra hồ sơ Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm và kiểm tra cảm quan đối chiếu nhãn mác, số lô sản xuất.
Thiết bị y tế (Máy đo huyết áp, khẩu trang, kính…): Kiểm tra Đăng ký lưu hành hoặc Cấp phép nhập khẩu, tính đồng bộ và nhãn mác thiết bị.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn:

Trái cây tươi, nông sản thô, các loại hạt/củ: Kiểm tra Kiểm dịch thực vật và kiểm tra An toàn thực phẩm.
Gỗ và sản phẩm từ gỗ chưa chế biến sâu: Kiểm tra Kiểm dịch thực vật và kiểm tra Tính hợp pháp của hồ sơ nguồn gốc gỗ.
Thủy sản, động vật sống, thức ăn chăn nuôi: Kiểm tra Kiểm dịch động vật/thủy sản và chất lượng thức ăn chăn nuôi.

Bộ Công Thương:

Thiết bị điện gia dụng (Nồi cơm, bếp từ, quạt…): Kiểm tra Chất lượng sản phẩm theo quy chuẩn (CR).
Đèn LED, máy điều hòa, tủ lạnh…: Kiểm tra Hiệu suất năng lượng và Dán nhãn năng lượng.
Hóa chất, tiền chất công nghiệp: Kiểm tra Khai báo hóa chất.

Bộ Khoa học và Công nghệ:

Đồ chơi trẻ em: Kiểm tra Chất lượng và An toàn.
Thiết bị điện, điện tử (máy cạo râu, máy sấy tóc…): Kiểm tra Chất lượng sản phẩm theo quy chuẩn về Tương thích điện từ (EMC) và An toàn điện.
Máy móc, dây chuyền cũ (Đã qua sử dụng): Kiểm tra Giám định tuổi thiết bị và kiểm tra Tiêu chuẩn an toàn, bảo vệ môi trường.

Bộ Giao thông Vận tải:

Xe đạp điện, xe máy điện, linh kiện ô tô/xe máy (lốp, gương, kính…): Kiểm tra Đăng kiểm chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (Chứng nhận linh kiện).
Máy móc thi công công trình (Máy xúc, máy ủi, xe lu…): Kiểm tra Đăng kiểm chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.

Bộ Thông tin và Truyền thông:

Thiết bị viễn thông, phát sóng vô tuyến (Điện thoại di động, thiết bị Wi-Fi, Router, Micro không dây, thiết bị radar…): Chứng nhận hợp quy và Công bố hợp quy.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch:

Tranh ảnh, sách báo, đồ bản đồ, đồ chơi người lớn, các loại cúp, huy chương, hoặc các sản phẩm có nội dung nghe nhìn (băng đĩa, ổ cứng chứa phim/nhạc): Kiểm tra văn hóa phẩm (giám định nội dung trước khi thông quan).

2 Bộ hồ sơ hải quan

Hồ sơ thương mại (Nộp cho Hải quan):

Tờ khai hải quan nhập khẩu (truyền điện tử qua phần mềm ECUS5).
Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice).
Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List).
Vận đơn đường bộ (Road Waybill) hoặc Bản kê số hiệu xe tải Trung – Việt.
Chứng nhận xuất xứ (C/O Form E).
Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract).

Hồ sơ chuyên ngành (Nộp cho Cơ quan kiểm tra):

Giấy đăng ký kiểm tra chuyên ngành (có xác nhận đã đăng ký thành công của cơ quan kiểm tra hoặc thông qua hệ thống Một cửa quốc gia – VNSW).
Tài liệu kỹ thuật, catalogue hoặc chứng nhận hợp quy của nhà sản xuất Trung Quốc (nếu có).

3 Quy trình thông quan

(1) Đăng ký kiểm tra chuyên ngành

Doanh nghiệp nộp hồ sơ đăng ký kiểm tra lên cơ quan quản lý chuyên ngành tại cửa khẩu hoặc qua Cổng thông tin một cửa quốc gia để lấy số tiếp nhận đơn đăng ký

(2) Truyền tờ khai hải quan nhập khẩu

Khi xe hàng về tới bãi tập kết biên giới, doanh nghiệp truyền tờ khai hải quan nhập khẩu, bắt buộc phải khai báo số tiếp nhận Giấy đăng ký kiểm tra chuyên ngành tại Bước 1 vào phần ghi chú hệ thống.

(3) Cơ quan chuyên ngành lấy mẫu thực tế

Doanh nghiệp phối hợp cùng cán bộ của cơ quan kiểm tra chuyên ngành tiến hành kiểm tra thực tế hàng hóa trên thùng xe tải/container và lấy mẫu thử nghiệm tại bãi cửa khẩu. Cơ quan kiểm tra sẽ cấp Biên bản lấy mẫu.

(4) Nộp thuế và đưa hàng về kho bảo quản

Doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế nhập khẩu và VAT. Hải quan sẽ duyệt cho phép “Đưa hàng về kho bảo quản” để doanh nghiệp kéo hàng về kho nội địa nhằm giảm chi phí lưu xe bãi cửa khẩu (Hàng chưa được phép kinh doanh).

(5) Nộp kết quả đạt và thông quan chính thức

Sau khi có kết quả thử nghiệm/kiểm dịch đạt tiêu chuẩn, doanh nghiệp nộp chứng thư này lên hệ thống hải quan để chuyển trạng thái tờ khai sang “Thông quan chính thức”, kết thúc quy trình nhập khẩu.

III. Hàng hóa phải có Giấy phép (Hàng quản lý bằng hạn ngạch/giấy phép)

Là các nhóm hàng buộc phải xin xin giấy phép tại các Bộ chủ quản tương ứng trước khi tiến hành giao dịch thương mại, nếu không sẽ bị coi là nhập lậu.

1 Các mặt hàng quản lý bằng Giấy phép / Hạn ngạch

Bộ Công Thương:

Hàng quản lý theo hạn ngạch thuế quan: Đường cát, muối, trứng gia cầm, thuốc lá nguyên liệu.
Hóa chất sản xuất công nghiệp (Hóa chất Bảng 2, Bảng 3, hóa chất hạn chế kinh doanh).
Vật liệu nổ công nghiệp, tiền chất thuốc nổ.

Bộ Y tế:

Thuốc tân dược, nguyên liệu làm thuốc, vắc xin, sinh phẩm y tế.
Trang thiết bị y tế (Phân loại B, C, D) phải xin cấp Số lưu hành trang thiết bị y tế (theo Nghị định 07/2023/NĐ-CP). Riêng hàng phục vụ nghiên cứu, viện trợ hoặc chưa có số lưu hành thì phải xin Giấy phép nhập khẩu.

Bộ Thông tin và Truyền thông:

Thiết bị định vị, bộ đàm công suất lớn, thiết bị mạng lõi, thiết bị bay không người lái (Flycam)
Xuất bản phẩm (Sách, báo, tạp chí, lịch, tài liệu in ấn dạng giấy hoặc số).

Bộ Công an / Bộ Quốc phòng:

Thiết bị, vũ khí, công cụ hỗ trợ phục vụ an ninh quốc phòng.
Pháo hoa, pháo hoa nổ công nghiệp.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch

Văn hóa phẩm thương mại: Tranh, ảnh, tác phẩm hội họa, điêu khắc, cổ vật, di vật.
Sản phẩm nghe nhìn: Băng đĩa, ổ cứng, thiết bị lưu trữ chứa nội dung phim ảnh, ca múa nhạc.

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Vàng và thiết bị ngành ngân hàng: Vàng nguyên liệu, vàng miếng, phôi tiền giấy, tiền xu, máy in tiền, máy đúc tiền.

Bộ Tài nguyên và Môi trường

Phế liệu nhập khẩu: Phế liệu sắt, thép, nhựa, giấy, thủy sản làm nguyên liệu sản xuất.

2 Bộ hồ sơ hải quan

Tờ khai hải quan nhập khẩu (truyền điện tử qua phần mềm ECUS5).
Giấy phép nhập khẩu hoặc Giấy xác nhận hạn ngạch thuế quan.
Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice).
Phiếu đóng gói hàng hóa (Packing List).
Vận đơn đường bộ (Road Waybill) hoặc Bản kê số hiệu xe tải Trung – Việt.
Chứng nhận xuất xứ (C/O Form E).
Hợp đồng ngoại thương (Sales Contract).

3 Quy trình thông quan

(1) Xin Giấy phép nhập khẩu từ Bộ chủ quản

Doanh nghiệp lập hồ sơ năng lực, hợp đồng nguyên tắc nộp lên Bộ chủ quản (qua hệ thống dịch vụ công hoặc gửi trực tiếp) để xin cấp Giấy phép nhập khẩu hoặc Văn bản thông báo hạn ngạch. Thời gian xử lý thường từ 7 – 15 ngày làm việc tùy Bộ.

(2) Khai báo hải quan cửa khẩu

Khi xe hàng Trung Quốc về tới bãi tập kết vùng biên, doanh nghiệp tiến hành truyền tờ khai hải quan. Trên tờ khai, bắt buộc phải khai báo số Giấy phép nhập khẩu đã được cấp để hệ thống Hải quan đối chiếu tự động.

(3) Kiểm hóa thực tế (Mở thùng xe đối chiếu)

Hầu hết hàng hóa thuộc diện quản lý bằng giấy phép hoặc hạn ngạch khi đi đường bộ đều bị hệ thống phân vào Luồng Đỏ. Chi cục Hải quan cửa khẩu biên giới sẽ mở thùng xe tải/container để kiểm tra thực tế, đối chiếu chính xác số lượng, chủng loại, số sê-ri, model của hàng hóa xem có khớp với nội dung ghi trên Giấy phép hay không.

(4) Nộp thuế và giải phóng xe hàng

Doanh nghiệp tiến hành nộp thuế nhập khẩu (đối với hàng hạn ngạch phải nộp đúng mức thuế trong hạn ngạch) và thuế VAT. Sau khi tiền thuế nổi trên hệ thống và kết quả kiểm hóa luồng đỏ hoàn tất, hải quan đóng dấu thông quan. Xe hàng được phép sang tải hoặc chạy thẳng về kho nội địa của doanh nghiệp.

IV. Hàng hóa Cấm nhập khẩu

Danh mục tuyệt đối không được phép nhập khẩu vào Việt Nam.

Nhóm Hàng tiêu dùng đã qua sử dụng

Quần áo, giày dép, túi xách, hàng dệt may đã qua sử dụng.
Thiết bị điện tử, điện gia dụng cũ: Máy giặt, tủ lạnh, điều hòa, lò vi sóng, tivi, loa đài, máy cạo râu... đã qua sử dụng.
Thiết bị CNTT cũ: Điện thoại di động, laptop, máy tính bảng, màn hình máy tính, linh kiện máy tính cũ.

Nhóm Thiết bị, Phương tiện giao thông vận tải

Phương tiện vận tải tay lái nghịch (tay lái bên phải), kể cả dạng tháo rời hoặc linh kiện.
Các loại xe tự chế, xe thiết bị thi công cắt hàn đục đẽo lại số khung số máy.
Phụ tùng, linh kiện ô tô/xe máy/xe đạp (động cơ, hộp số, khung sườn, gương đèn...) đã qua sử dụng.

Nhóm Máy móc, Thiết bị công nghệ cũ phế thải

Nhóm Vũ khí, Chất nổ, An ninh quốc phòng

Vũ khí quân dụng, đạn dược, trang thiết bị kỹ thuật quân sự.
Pháo hoa nổ, pháo nổ các loại (các loại pháo lậu hay tuồn qua đường mòn, lối mở).
Thiết bị gây nhiễu sóng vô tuyến điện, thiết bị phá sóng phá mã không được cấp phép.
Đồ chơi trẻ em có tính chất bạo lực hoặc ảnh hưởng xấu đến nhân cách (Súng bắn đạn nhựa/đạn thạch, dao kiếm đồ chơi, mặt nạ kinh dị...).

Nhóm Văn hóa phẩm, Tài liệu

Nhóm Hóa chất, Thuốc bảo vệ thực vật độc hại

Nhóm Động thực vật hoang dã nguy cấp

Nhóm Thuốc lá điện tử, Thuốc lá nung nóng

Nhóm Vũ khí, Chất nổ, An ninh quốc phòng

Vũ khí quân dụng, đạn dược, trang thiết bị kỹ thuật quân sự.
Pháo hoa nổ, pháo nổ các loại (các loại pháo lậu hay tuồn qua đường mòn, lối mở).
Thiết bị gây nhiễu sóng vô tuyến điện, thiết bị phá sóng phá mã không được cấp phép.
Đồ chơi trẻ em có tính chất bạo lực hoặc ảnh hưởng xấu đến nhân cách (Súng bắn đạn nhựa/đạn thạch, dao kiếm đồ chơi, mặt nạ kinh dị...).

Thủ tục nhập khẩu hàng hóa Trung - Việt